Verandermanagement of verandersupport?

‘Bukken…. Er komt weer een verandering aan.” Deze verzuchting geeft een vaak waargenomen effect weer bij geplande verandering. Geplande verandering: een verandering door ‘anderen’ bedacht voor ‘ons’, degenen die het voor elkaar moeten krijgen. Liefst in projectplannen en projectresultaten uitgeschreven. En ‘wij’ hebben dit al vaker meegemaakt. Wij weten dat als we ons stil houden, als we even bukken, de kans groot is dat een groot deel van de plannen overwaait en er niet zo heel veel echt verandert. Althans, niet datgene wat in mooie woorden allemaal op papier staat.

Natuurlijk verandert er van alles ondertussen, want we hebben veel contact met onze klanten, patiënten of gasten en collegae, weten wat belangrijk voor hen is en wat ze nodig hebben. We proberen elke dag weer net iets beter, net iets effectiever en efficiënter ons werk te doen, want het effect daarvan zien we direct. Oftewel, ‘we pielen een heleboel’, om met de woorden van Thijs Homan te spreken en als onze manager de guts heeft om niet de ‘Überpieler’ te zijn, krijgen we het ook nog voor elkaar steeds betere resultaten te realiseren in een leuk team. Ziehier in een notendop waar de andere denkwijze over veranderen over gaat: emergent change (Dawson).

Zo geformuleerd lijken geplande verandering en emergente verandering twee uitersten die elkaar uitsluiten. De praktijk is wat complexer. Juist omdat de werkelijkheid complexer is, is het heel behulpzaam om vanuit verschillende denkkaders naar een situatie, een vraagstuk of een wens te kijken. Immers, de manier waarop we kijken, bepaalt wat we zien aan mogelijkheden en acties. Degene die een jonge vrouw ziet in de afbeelding van Freud, denkt en doet wat anders dan degene die de heks ziet. De afbeelding echter is precies hetzelfde.

Elke organisatie, ik zou zelfs durven beweren elk mens, kent de uitdaging te navigeren tussen flexibiliteit en controle. Het is dan ook zinvol om als veranderaar te kunnen bewegen tussen een meer planmatige, controle gerichte aanpak waar nodig en ondersteuning van emergente veranderingen waar mogelijk. Dit vraagt dus ook van de veranderaar de nodige flexibiliteit, zowel in denken als doen.

Hoe kun je bewegen tussen gepland en emergent veranderen?

Onze eerste reflex als iets niet helemaal gaat zoals we in gedachten hadden, is in actie komen: oplossingen bedenken, taken overnemen, extra opdrachten geven, controleren, inregelen, borgen, vastleggen, verantwoorden, adviseren… Herkenbaar? Het is juist dan essentieel om steeds weer opnieuw te kijken naar de situatie, het doel, de betrokkenen en de impact van je eigen zienswijze, houding en gedrag. Vertragen dus. Gemakkelijk gezegd, maar in de praktijk is het bijzonder moeilijk om even afstand te nemen en een breder perspectief op te zoeken.

Hoe lukt het u toch?

Door vaker in gesprekken vragen te stellen op het niveau van betekenis in de trant van “Waar zijn we nu eigenlijk mee bezig?” is het mogelijk samen te ontdekken waar het echt om gaat in plaats als hamsters in het rad van de waan van alledag rondrennen. Stel jezelf enje collegae dan ook vaker een paar vragen en neem waar wat het effect is op de samenwerking, de processen, de resultaten en jezelf. Experimenteer eens met verander support in plaats van verandermanagement, zoals Linda Reumers , deelneemster aan de UMIO Verandermanagement cursus, poneerde. De vraag stellen is immers al de verandering.

Door: Micole Smits, kerndocent van o.a. de Cursus Verandermanagement

In de cursus Verandermanagement leer je om vanuit verschillende perspectieven naar verandering te kijken. Je krijgt inzicht in de dynamiek van veranderprocessen en de verschillende interventie-mogelijkheden. Zet jezelf in als veranderinstrument.